{"id":6411,"date":"2021-07-15T11:54:56","date_gmt":"2021-07-15T07:54:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dodoqazeti.rf-studio.net\/?p=6411"},"modified":"2021-07-15T11:54:56","modified_gmt":"2021-07-15T07:54:56","slug":"in-%c9%99-v%c9%99-an-a-terminl%c9%99rinin-tipoloji-t%c9%99hlili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/2021\/07\/15\/in-%c9%99-v%c9%99-an-a-terminl%c9%99rinin-tipoloji-t%c9%99hlili\/","title":{"rendered":"\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c\u0130N (\u018f) V\u018f\u00a0 AN (A)\u201d \u00a0TERM\u0130NL\u018fR\u0130N\u0130N T\u0130POLOJ\u0130 T\u018fHL\u0130L\u0130"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-6412 alignleft lazyload\" data-src=\"https:\/\/www.dodoqazeti.rf-studio.net\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/IMG_6829-2-281x300.jpg\" alt=\"\" width=\"281\" height=\"300\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 281px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 281\/300;\" \/>\u00a0\u00a0 XX \u0259srd\u0259n f\u0259rqli olaraq XXI \u0259srd\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 aliml\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm elmi probleml\u0259r durur. M\u0259s\u0259l\u0259n, dil\u00e7i aliml\u0259r bilirl\u0259r ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r daha \u00e7ox dill\u0259rin t\u0259sviri il\u0259 t\u0259svir olunmu\u015fdur. Bel\u0259 ki <strong>&#8220;nec\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q&#8221;<\/strong> sual\u0131na cavab veririk, amma <strong>&#8220;niy\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q&#8221;<\/strong> m\u0259s\u0259l\u0259si qaranl\u0131qda qalaraq h\u0259llini tapmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcdrik Hind \u0259satirl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 <strong>h\u0259zm olunan \u0259rzaq<\/strong> canl\u0131 orqanlarda \u00fc\u00e7 (3) \u00a0b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: <strong>\u0259n a\u011f\u0131r hiss\u0259si kala, orta m\u00f6bq\u0259d\u0259 olan \u0259t\u0259,<\/strong> \u0259n inc\u0259si <strong>zehn\u0259 <\/strong>ke\u00e7ir. \u0130\u00e7il\u0259n sualr\u0131n is\u0259 \u0259n a\u011f\u0131r\u0131 <strong>sidiy\u0259<\/strong> orta m\u00f6vqed\u0259 qana, z\u0259ifi is\u0259 n\u0259f\u0259s\u0259 ke\u00e7ir. Bu prosesd\u0259 <strong>istilik <\/strong>\u0259sas rol oynay\u0131r. Bel\u0259likl\u0259 <strong>istilik-s\u00fcm\u00fcy\u0259, beyin\u0259<\/strong> v\u0259 z\u0259if hiss\u0259si is\u0259 <strong>nitqi<\/strong> yarad\u0131r. <strong>Ana torpaq<\/strong> da, <strong>Ana v\u0259t\u0259n<\/strong> kimi istidir, yarad\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lkin b\u0259\u015f\u0259r insan\u0131n ana v\u0259 ata olmas\u0131 t\u0259sad\u00fcf\u00fc deyil, h\u0259yat\u0131n ilkin do\u011fulan v\u0259 do\u011fan h\u00fcceyr\u0259sidir, y\u0259ni qeyri \u00fczvi madd\u0259d\u0259n \u00fczvi madd\u0259 yaratmas\u0131n\u0131n ilkin qanunudur. M\u0259lumdur ki, \u00a0h\u0259r n\u0259 ikidir v\u0259 iku yaranm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259tta insan \u00f6z\u00fcn\u00fc tan\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn birc\u0259 <strong>M\u0259n<\/strong> b\u0259hs etm\u0259di, ona <strong>S\u0259n<\/strong> d\u0259 laz\u0131m oldu ki, <strong>M\u0259ni<\/strong> d\u0259rk etsin. Bu ikiliyin c\u0259mi <strong>Bizi<\/strong>-\u00f6z\u00fcn\u0259 yax\u0131n, <strong>Sizi<\/strong>-bir az da \u00f6z\u00fcnd\u0259n uzaqla\u015fd\u0259raraq O v\u0259 <strong>Onlar <\/strong>i\u015far\u0259 \u0259v\u0259zlikl\u0259ri yaratd\u0131. Bel\u0259likl\u0259 c\u0259miyy\u0259t formala\u015fd\u0131, c\u0259mlik yarand\u0131, \u00e7\u00fcnki c\u0259mi v\u0259 sonra c\u0259miyy\u0259tin t\u0259m\u0259lini qoyub. Adam kimi qalaraq insanl\u0131q pill\u0259sin\u0259 \u00e7atmam\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131 t\u0259rk etmi\u015fl\u0259r. Bu iki adam ulu ata <strong>Adam<\/strong> v\u0259 ulun ana H<strong>avva<\/strong> (Tal\u0131\u015f dili il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 hav(v)\u0259- &#8220;bac\u0131&#8221;. H\u0259qiq\u0259t\u0259n H\u0259vva Adam\u0131n inc\u0259 qab\u0131rqas\u0131ndan yaranm\u0131\u015fd\u0131r, y\u0259ni <strong>candan can<\/strong> yaratd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00e7ox vaxt xan\u0131mlara <strong>canan<\/strong> deyilir.) il\u0259 insan v\u0259 insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyuldu.<\/p>\n<p>Ta q\u0259dim d\u00f6vrd\u0259n indiy\u0259 q\u0259d\u0259r dil\u00e7i aliml\u0259r, dilin ilkin terminl\u0259rinin qohumluq terminl\u0259ri hesab edirl\u0259r. Q\u0259dim Hind <strong>Reqved<\/strong> mifologiyas\u0131n\u0131n m\u00fcdrikl\u0259rl\u0259 raz\u0131la\u015fan variant\u0131nda yaz\u0131lar &lt;&lt;Nitqin hakimi ulu Tanr\u0131 adlar\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 dig\u0259r tanr\u0131lara verdi, amma \u0259\u015fyalara adlar\u0131 is\u0259 insanlar qurub h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r. Bu prosesl\u0259rin ham\u0131s\u0131 ulu Tanr\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>Bununlada m\u00fcdrikl\u0259r <strong>dili <\/strong>v\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 <strong>s\u00f6z\u00fc<\/strong> g\u00f6yd\u0259n yer\u0259 endir\u0259r\u0259k <strong>bunu ictimai hadis\u0259 <\/strong>oldu\u011funu s\u00fcbut etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Q\u0259dim hindlil\u0259rin t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnya ilk s\u0259sd\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bu s\u0259s ilahid\u0259n <strong>&#8220;Om\u015f&#8221;,<\/strong> yaxud &#8220;Az\u0131q&#8221; hecas\u0131ndan yaranm\u0131\u015fd\u0131r ki, yerd\u0259 qalan b\u00fct\u00fcn s\u0259sl\u0259r onlardan t\u00f6r\u0259nmi\u015fdir, nec\u0259k <strong>i <\/strong>&#8220;bir&#8221; <strong>i(n)<\/strong> &gt;<strong>in\u0259<\/strong>&gt;<strong>\u0259n\u0259<\/strong>&gt;<strong>\u044dn\u044d<\/strong>&gt;&lt;<strong>ane<\/strong>&gt;<strong>ana<\/strong> s\u00f6z\u00fcnd\u0259 ilk m\u0259na <strong>&#8220;dil&#8221; <\/strong>,<strong> &#8220;s\u0259s&#8221; <\/strong>(tal\u0131\u015f dilind\u0259 <strong>\u00fc<\/strong> s\u0259s Az\u0259rbaycan dikind\u0259 <strong>\u00fcn<\/strong> &#8220;s\u0259s&#8221;) olmu\u015f v\u0259 sonra b\u0259\u015f\u0259r dill\u0259ri semantikas\u0131nda olan in\u0259&gt;&lt;ana m\u0259nas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. Bilm\u0259liyik, <strong>dil\u00e7ilik z\u0259rur\u0259td\u0259n yarand\u0131\u011f\u0131<\/strong> t\u0259kin dild\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t z\u0259rur\u0259tind\u0259n ana&gt;bala v\u0259 bala&gt;ana \u00fcnsiyy\u0259tind\u0259n yarand\u0131. G\u00f6rk\u0259mli professor G\u00fclnaz \u00a0Abdullazad\u0259 yaz\u0131rki,&#8221; <strong>s\u0259s \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259fhumdur. S\u0259s ali simad\u0131r, s\u0259s h\u0259r bir \u015feyin s\u0259b\u0259bidir. S\u0259sl\u0259, do\u011fulan d\u00fcnya s\u0259sl\u0259rin b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u00fcr.<\/strong> Onda h\u0259tta adi insan\u0131n e\u015fid\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olmasa da h\u0259r \u015fey s\u0259sl\u0259nir,&lt;&lt;dan\u0131\u015f\u0131r&gt;&gt;.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r d\u0259qiql\u0259\u015fdiribl\u0259rki,&#8221;t\u00f6t\u0259m anas\u0131&#8221; daha \u00e7ox Volqa boyu Ural \u0259razill\u0259rinin ya\u015fayan etnoslar\u0131n dilind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n \u201cTatar\u201d dilind\u0259 <strong>basu anas\u0131<\/strong>-&#8220;torpa\u011f\u0131n anas\u0131&#8221;, &#8220;torpa\u011f\u0131n b\u0259r\u0259k\u0259ti&#8221;; Mar.dilind\u0259 <strong>norod ava<\/strong>&#8211; \u201cb\u0259r\u0259k\u0259t anas\u0131\u201d v\u0259 el\u0259c\u0259d\u0259 &#8220;b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaq anas\u0131&#8221; v\u0259. el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201c b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaq anas\u0131\u201d v\u0259 s, terminl\u0259r <strong>yurd, v\u0259t\u0259n<\/strong> salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259lildir. Tateml\u0259rin yaranma tarixi bilinmir, amma Madi(&lt;Mamat+diz-\u201cAna qalas\u0131, Ana k\u0259ndi) totem terminin yaranma tarixi <strong>ibtidai insan tarixi<\/strong> il\u0259 b\u0259rab\u0259rdir. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7oc dill\u0259rind\u0259 ma\/\/mo\/\/mi\/\/me k\u00f6k s\u00f6z\u00fcnd\u0259n yaranan v\u0259 Ana m\u0259nas\u0131n\u0131 bildir\u0259n bu termin <strong>Ma+di <\/strong>toteminin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 d\u0259 h\u0259min m\u0259nan\u0131 verir. Professor Q\u0259z\u0259nf\u0259r Kaz\u0131mov do\u011fru olaraq yaz\u0131r ki, &#8220;Mada- \u015f\u0259xs adlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 <strong>Mandana<\/strong>-Astiaq\u0131n q\u0131z\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r v\u0259 bizim fikrimizc\u0259, bu ad <strong>Manda+ana<\/strong> s\u00f6zl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir&#8221;;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n Lerik v\u0259 Astara rayonlar\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259d da\u011f \u0259razisi <strong>&lt;&lt;Lulubi&gt;&gt;<\/strong> adlan\u0131r. Bu \u0259razil\u0259rin arxeoloji t\u0259dqiqatlara ehtiyac\u0131 vard\u0131r. Hel\u0259ki Lulubi \u00f6lk\u0259sinin d\u0259qiq yerl\u0259\u015fdiyi yer indiy\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259mi\u015fdir v\u0259 deyil\u0259n f\u0259rziyy\u0259l\u0259r d\u0259 \u00f6z tasdiqini tapmam\u0131\u015fd\u0131r. Dem\u0259liy\u0259m ki <strong>lu-lu-bi <\/strong>Tal\u0131\u015f dilind\u0259 m\u0259nalar\u0131 var bu gidronimik\u00a0 toplonim <strong>lu<\/strong> &#8220;hiss\u0259,\u00a0 da\u011f\u0259t\u0259yi+<strong>lu <\/strong>\u00a0&#8220;yol, torpa\u011f+bi\u201d \u201cbulaq\u201d\u00a0 m\u0259nas\u0131n\u0131 verir, bundan \u0259lav\u0259 tal\u0131\u015f olq mahn\u0131lar\u0131nda (Tal\u0131\u015f dilind\u0259 mahn\u0131ya \u201ctirinq\u0259\u201d deyirl\u0259r) v\u0259 lu+lu &#8211; ay insanlar, insanlar m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259nir. Yerind\u0259c\u0259 dem\u0259liy\u0259m ki lerik rayonun \u0130ran Az\u0259rbaycan il\u0259 s\u0259rh\u0259d d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n &#8221; <strong>Coini-Toili<\/strong> &#8211; m\u0259nalar\u0131n\u0131 \u201cq\u0131z v\u0259 o\u011flan\u201d dem\u0259kdir). Bu \u0259razi &#8221; Q\u0131zyurd\u201d -da adlan\u0131r v\u0259 da\u011f\u0131n c\u0259nub \u0259t\u0259yl\u0259rind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 5 hektar yer <strong>Mamapiyon<\/strong> &#8211; \u00e7ox q\u0259dim q\u0259birstanl\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259\u015fir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, tarix\u00e7il\u0259rimizin yazd\u0131\u011flar\u0131 <strong>Amazonlar\u0131n<\/strong> (y\u0259ni tal\u0131\u015f dilind\u0259 <strong>&#8220;h\u0259m\u0259+z\u0259n\u0259non&#8221;<\/strong>\u00a0 d\u0259fn etdikl\u0259ri <strong>qad\u0131n k\u00fcp<\/strong>\u00a0 q\u0259birl\u0259ri burada olmu\u015fdur. Bunu qaz\u0131nt\u0131lar v\u0259 <strong>Coini<\/strong> toponimid\u0259 Subut edir. Bel\u0259ki,<strong> Avesta<\/strong> (tal\u0131\u015f dilind\u0259n <strong>Avy\u0259+c\u0259k\u0259 <\/strong>&#8220;ild\u0131r\u0131m \u00e7ax\u0131r&#8221; s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n yaranm\u0131\u015f) -q\u0259dim iran dilind\u0259 <strong>&#8220;coini&#8221;-<\/strong>q\u0131z&#8221; v\u0259 <strong>Tolili<\/strong> &#8220;o\u011flan&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Lerikin <strong>Zuvand<\/strong> tal\u0131\u015f \u015fiv\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir ifad\u0259 i\u015fl\u0259nilir: \u00c7\u0131m\u0131 v\u0259yu m\u0131r\u0259x\u0259s be, q\u0259d\u0259 xos\u0259 &#8220;Coini\u015f&#8221; b\u0259 d\u0131nyo om\u0259y \u201c-\u201c Bizim g\u0259lin m\u00fcr\u0259x\u0259s oldu, d\u00fcnyaya bir g\u00f6z\u0259l q\u0131z g\u0259ldi.<\/p>\n<p>T\u0259bi\u0259t anan\u0131n obrazlar\u0131n\u0131n q\u0259dim m\u0259n\u015f\u0259yini ara\u015fd\u0131rark\u0259n qar\u015f\u0131da k\u00f6m\u0259k\u00e7i\u00a0 s\u00f6z m\u0259nas\u0131 bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpm\u0131r, amma \u00fcmumi m\u0259nada &#8221; Ana&#8221; obraz\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n misallar da bunu s\u00fcbut edir v\u0259 yen\u0259 d\u0259 ba\u015fqa bir istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k faktlar da h\u0259min n\u0259tic\u0259ni verir: M\u0259s\u0259l\u0259n tatar dilind\u0259 <strong>\u0259nn\u0259, \u0259ni, \u0259nk\u0259y, in\u0259ki &#8211;<\/strong> &#8221; ana, anacan&#8221;.\u00a0 \u00c7uva\u015f dilind\u0259 <strong>\u0259nne, anne<\/strong>\u00a0 &#8220;ana, anacan&#8221; v\u0259 sair\u0259 misallar\u0131 art\u0131rmaq olar. Burada xat\u0131rlamaq ist\u0259yir\u0259m ki, \u0130ran dill\u0259ri qurupuna aid olan Tal\u0131\u015f dilind\u0259 t\u00fcrk al\u0131nmas\u0131 olan <strong>ilkin totem termin <\/strong>in\u0259-&#8220;ana&#8221; s\u00f6z\u00fc qorunub saxlanm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 tal\u0131\u015f v\u0259 t\u00fcrk-o\u011fuz dilinin q\u0259dimliyini s\u00fcbut ed\u0259n \u0259n d\u0259y\u0259rli fakt\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu b\u0259\u015f\u0259ri s\u00f6z <strong>sami<\/strong> dill\u0259rind\u0259 <strong>in+n\u0259+k\u0259<\/strong> (inn\u0259k\u0259) formas\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir. <strong>in\u0259&gt;&lt;<\/strong><strong>\u0259n\u0259 <\/strong><strong>&gt;&lt;\u044d<\/strong><strong>n\u044d<\/strong><strong>&gt;&lt;<\/strong><strong>\u0259n\u0259<\/strong><strong>&gt;<\/strong><strong>ana<\/strong> Az\u0259rbaycan dilinin yaz\u0131l\u0131 abid\u0259l\u0259rind\u0259<strong> \u00fcn, <\/strong>G\u00f6y\u00e7ay \u015fiv\u0259l\u0259rind\u0259 <strong>in<\/strong><strong>(\u0259) <\/strong>\u201cs\u0259s\u201d, g\u00fcc\u00fc dilind\u0259 t\u00fcrk al\u0131nmas\u0131 t\u0259kin <strong>in\u0259<\/strong> -\u201cdil m\u0259nas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rimizd\u0259 qeyd etmi\u015fik &#8211; Rus na\u011f\u0131llar\u0131nda &#8221; Baba &#8211; yoqa&#8221; &#8211; &#8221; sehrkar qar\u0131 v\u0259 ya qad\u0131n &#8220;v\u0259&#8221; balaca u\u015faqlar\u0131 yey\u0259n&#8221; m\u0259nalar\u0131n\u0131 birdir\u0259n bu s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259si g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi deyil. \u018fslind\u0259 bu termin m\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li olub m\u0259nas\u0131 insanlara xo\u015fb\u0259xtlik g\u0259tir\u0259n t\u0259z\u0259 x\u0259b\u0259r g\u0259tir\u0259n (yetir\u0259n), xeyirxah bir ana \u015f\u0259xs dem\u0259kdir. Bu s\u00f6z\u00fcn m\u0259nas\u0131 Slavyanlar Tatar-Monqollara g\u00f6r\u0259 bil\u0259r\u0259kd\u0259n d\u0259yi\u015fdirmi\u015fl\u0259r M\u0259lumdur ki <strong>&#8220;Babay a<\/strong><strong>q<\/strong><strong>a<\/strong><strong>\u201d<\/strong> m\u0259zarlar\u0131 indid\u0259 inanac yeri olub. \u0130nsanlar bu q\u0259dim (islama q\u0259d\u0259r) inanac yerl\u0259rin\u0259 sitayi\u015f etmi\u015fl\u0259r v\u0259\u00a0 etm\u0259kd\u0259dirl\u0259r. T\u0259kc\u0259 L\u0259nk\u0259ran b\u00f6lg\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud olan <strong>inanc <\/strong>adoniml\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, ba\u015fqa bir s\u00fcbuta ehtiyac qalm\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, <strong>Bobogil, Bobo-\u018fmi, Bobo-\u018fjd\u0259r<\/strong> kimi adlar <strong>bobo<\/strong> kompanenti il\u0259 ba\u015flan\u0131r. Murad Ac\u0131 yaz\u0131b ki, <strong>&#8220;k<\/strong><strong>\u00f6n<\/strong><strong>t&#8221;-<\/strong> lar\u0131n ikonlar\u0131nda ilahi atan\u0131n yan\u0131nda <strong>&#8220;ana&#8221;<\/strong> yaz\u0131l\u0131r. T\u00fcrk xalqlar\u0131nda <strong>&#8220;apa&#8221;<\/strong> &#8211; ana, b\u00f6y\u00fck bac\u0131 <strong>&#8220;ana&#8221; <\/strong>s\u00f6z\u00fc il\u0259 yana\u015f\u0131, tarix\u0259n <strong>&#8220;ata&#8221;<\/strong> m\u0259nas\u0131nda da i\u015fl\u0259nirdi. Bu s\u00f6z\u00fcn \u00e7oxlu m\u0259nalar\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131 &#8211;<strong> &#8220;ilahi ata&#8221; <\/strong>m\u0259nas\u0131nda da i\u015fl\u0259nirdi v\u0259 bu t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6z say\u0131lan kils\u0259 leksikas\u0131nda <strong>&#8220;papa (a=pa)&#8221;<\/strong> formas\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Ehtimal ki, burada h\u0259m s\u0259s d\u00fc\u015f\u00fcmi, h\u0259m d\u0259 s\u0259s \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si ba\u015f vermi\u015f v\u0259 bu s\u00f6z&#8221; <strong>ab+bat<\/strong> terminin\u0259 ox\u015fard\u0131r. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnya dill\u0259rind\u0259 s\u0259s \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si\u00a0 buna imkan verir. M\u0259s\u0259l\u0259n q\u0259dim p (pan) s\u0259si v (van) daha sonra is\u0259 b (ban) s\u0259si il\u0259 v (van) daha sonra is\u0259 b (ban) s\u0259si il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nib. \u0130ndiki zamanda d\u00fcnya dill\u0259rind\u0259 \u0259n aktual samit &#8220;b&#8221; s\u0259si hesab olunur.<\/p>\n<p>Bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, &#8220;ulu ana&#8221; yeni atan\u0131n anas\u0131 v\u0259 anan\u0131n ana s\u0131 &#8211; N\u0259n\u0259 t\u0259bi\u0259tin yarad\u0131c\u0131s\u0131 kimi q\u0259bul olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n tatar dilind\u0259 <strong>\u0259b\u0259,<\/strong> <strong>\u0259bi,<\/strong> <strong>n\u0259n\u0259y<\/strong> s\u00f6zl\u0259ri, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 <strong>n\u0259n\u0259<\/strong> mifologiyada i\u015ftirak etmi\u015fdir. Bununla bel\u0259, <strong>tatar<\/strong> dilind\u0259 &#8220;T\u0259rbiy\u0259\u00e7i, Saxlayan, yedizdir\u0259n&#8221; m\u0259nalar\u0131n\u0131 ver\u0259n <strong>in\u0259k\u0259<\/strong> termini d\u0259 i\u015fl\u0259nir v\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 <strong>in\u0259k<\/strong> -do\u011fan, yaradan&#8221;, Tal\u0131\u015f dilind\u0259 <strong>in\u0259<\/strong> &#8211; &#8220;ana&#8221; s\u00f6zl\u0259rini d\u0259 eyni k\u00f6kd\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130<\/strong><strong>n\u0259k\u0259<\/strong> s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00fcmumt\u00fcrk dilind\u0259 varyantlar\u0131 \u00e7oxdur: <strong>\u0259n\u0259k\u0259, \u0259n\u0259q\u0259, inaka, \u044dneke, \u044dnek\u044d<\/strong>&#8221; yedirdir\u0259n, \u0259mizdir\u0259n ana&#8221; v\u0259 el\u0259c\u0259d\u0259 \u042dvenk dilind\u0259 &#8211; &#8221; ay\u0131 anas\u0131&#8221; &#8211; mifoloji m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, q\u0131sa da olsa bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lir\u0259m ki, <strong>in\u0259<\/strong> termininin nastratik t\u0259hlili s\u00fcbut edir ki bu ilkin b\u0259\u015f\u0259ri s\u00f6z b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya dill\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 (fonetik x\u00fcsustiyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq) yer tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>M\u0259sud D\u00f6vrani<\/strong><\/p>\n<p><strong>L\u0259nk\u0259ran \u015e\u0259h\u0259ri S\u00fct\u0259murdov <\/strong><\/p>\n<p><strong>k\u0259ndi, d\u0259mir a\u011fac k\u00fc\u00e7\u0259si<\/strong><strong> 1<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u00a0\u00a0 XX \u0259srd\u0259n f\u0259rqli olaraq XXI \u0259srd\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 aliml\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm elmi probleml\u0259r durur. M\u0259s\u0259l\u0259n, dil\u00e7i aliml\u0259r bilirl\u0259r ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r daha \u00e7ox dill\u0259rin t\u0259sviri il\u0259 t\u0259svir olunmu\u015fdur. Bel\u0259 ki &#8220;nec\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q&#8221; sual\u0131na cavab veririk, amma &#8220;niy\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q&#8221; m\u0259s\u0259l\u0259si qaranl\u0131qda qalaraq h\u0259llini tapmam\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcdrik Hind \u0259satirl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259zm olunan \u0259rzaq canl\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39,70,29,34],"tags":[],"class_list":["post-6411","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dil","category-elm-v-thsil","category-folklor","category-ziyalilarimiz"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"az","enabled_languages":["tl","az"],"languages":{"tl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"az":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6411"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6414,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6411\/revisions\/6414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}