{"id":6604,"date":"2021-07-30T22:21:11","date_gmt":"2021-07-30T18:21:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dodoqazeti.rf-studio.net\/?p=6604"},"modified":"2021-07-30T22:21:11","modified_gmt":"2021-07-30T18:21:11","slug":"6604","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/2021\/07\/30\/6604\/","title":{"rendered":""},"content":{"rendered":"<p><strong><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-6469 alignleft lazyload\" data-src=\"https:\/\/www.dodoqazeti.rf-studio.net\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/QARAMATIKA-300x134.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"134\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 300px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 300\/134;\" \/>(S\u0131ft\u0259\u015f nav\u0131n\u0259 a\u015fmard\u0259d\u0259y)<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130<\/strong><strong>SM<\/strong><\/p>\n<p>\u0130sm (l\u0430t. <em>substantivum<\/em>) omut\u0435yd\u0259 pr\u0435dm\u0435ti (t\u0435rmini qr\u0259m\u0430tik m\u0259no\u0259d\u0259) nomi. \u00c7\u0259 nomi h\u0435st\u0131\u015f\u0435 d\u0430imi cins\u0259 k\u0430t\u0435qoriy\u0259, s\u0259b\u0259soj\u0259 \u015f\u0259xs iy\u0259n hol k\u0430t\u0435qoriyon, h\u0259m\u00e7inin conin\u0259ti iy\u0259n b\u0435con\u0259ti k\u0430t\u0435qoriy\u0259. \u0130smon r\u0435\u0430l h\u0259\u011fi\u011f\u0259ti \u0259ks k\u0430rdovn\u0435yd\u0259n d\u0435 nom noy, \u00e7\u0259von k\u0430t\u0435qori\u0430l m\u0259no m\u0430ddiy\u0259tiy\u0435.<\/p>\n<p>H\u0430r q\u0131l\u0259 pr\u0435dm\u0435ti h\u0435st\u0131\u015f\u0435 \u0131\u015ft\u0259 nom. \u018fvon c\u0259vob doyd\u0259n b\u0259 <strong>\u00abki?\u00bb, \u00ab\u00e7i\u00e7?\u00bb, \u00abkovr\u0259?\u00bb <\/strong>p\u0430rson q\u0131l\u0259yni. P\u0430rs <strong>\u00abki?\u00bb <\/strong>\u0430id\u0435 b\u0259 od\u0259mon, <strong>\u00ab\u00e7i\u00e7?\u00bb <\/strong>&#8211; b\u0259 co conin\u0259 m\u0259xlo\u011fon iy\u0259n b\u0435con\u0259 con\u0259von,<strong> \u00abkovr\u0259?\u00bb <\/strong>&#8211; ifod\u0259 k\u0430rd\u0435yd\u0259 v\u0131r\u0259. Pr\u0435dm\u0435t vot\u0435\u0259d\u0259, n\u0259z\u0259r\u0259d\u0259 q\u0259t\u0435yd\u0259n od\u0259mon <em>(p\u0131\u0259, hov\u0259, bo\u0259, zo\u0259, n\u0259v\u0259, n\u0259tic\u0259, d\u0259d\u0259, n\u0259n\u0259 iy\u0259n co), <\/em>b\u0435con\u0259 m\u0259xlo\u011fon iy\u0259n con\u0259von <em>(di, b\u0259, p\u0435nc\u0259, s\u0131\u011f iy\u0259n co), <\/em>hodison iy\u0259n \u011f\u0259ziyon <em>(\u015f\u0259xt\u0259, v\u0430v\u0430z, vo, vo\u015f iy\u0259n co),<\/em> \u00e7\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259ton nomon <em>(h\u0259r\u0259k\u0259t, m\u0430nd\u0435mon, q\u0259t\u0435q\u0131r, vit\u0435mon iy\u0259n co)<\/em> iy\u0259n \u0430bstr\u0430kt m\u0259fhumon <em>(r\u0435\u00e7ini, r\u0435\u00e7, c\u0430nq, ozodi, ciq\u0259m\u0430nd\u0259ti iy\u0259n co).<\/em><\/p>\n<p>Pr\u0435dm\u0435ton nomon b\u0435yd\u0259n <em>umumi<\/em> iy\u0259n <em>x\u0131susi<\/em>. \u015e\u0259xs\u0259 nomon oko doyd\u0259mon bo h\u0259mcins\u0259 pr\u0435dm\u0435ton iy\u0259nd\u0131ku f\u0259r\u011fin k\u0430rd\u0435y. B\u0259von \u0430idin x\u0131susi nomon, \u00e7\u0131 \u015f\u0259xsi con\u0259von iy\u0259n hodison nomon. \u015e\u0259xs\u0259 nomon, \u0430d\u0259t\u0259n, cuml\u0259d\u0259 n\u0131v\u0131\u015ft\u0435yd\u0259mon d\u0435 s\u0259r h\u0259rfon. Od\u0259mon nomon, \u00e7\u0259von f\u0259miliyon, l\u0259\u011f\u0259bon, co\u011fr\u0430fi nomon, \u00e7\u0131 b\u0259dii \u0259s\u0259ron, rujnomon iy\u0259n jurn\u0430lon, t\u0259\u015fkiloton iy\u0259n c\u0259my\u0259ton nomon x\u0131susi \u0130smonin. H\u0259tto h\u0259yvonon\u0259n h\u0430k\u0430n\u0259 b\u0435yd\u0259\u015fon\u0435 \u0131\u015ft\u0259 nom. Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 d\u0131\u011f\u011f\u0259ti c\u0259lb k\u0430rd\u0435yd\u0259n k\u0430li sp\u0435sifik\u0259, y\u0259n\u0435 x\u0430lis tol\u0131\u015f\u0259 s\u0131x\u0430nono y\u0430\u0430nki co z\u0131vonono \u0259xz k\u0430rd\u0259 b\u0131\u0259 s\u0131x\u0430nono of\u0259y\u0259 od\u0259m\u0259 nomon \u2013 \u0430ntroponimon, h\u0259m\u00e7inin co\u011fr\u0430fi nomon iy\u0259n zoonimon.<\/p>\n<p>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 b\u0131\u0259 k\u0430li \u015f\u0259xs\u0259 nomon j\u0131qo b\u0259b\u0435 t\u0259snif k\u0430rd\u0435y:<\/p>\n<ol>\n<li><strong> \u00c7\u0131 od\u0259mon nomon iy\u0259n f\u0259miliyon, h\u0259m\u00e7inin \u00e7\u0259von t\u0259x\u0259lluson iy\u0259n l\u0259\u011f\u0259bon; <\/strong>\u0430) m\u0435rd\u0259 nomon: <em>Z\u0259rdust, N\u0259vuz, Burzo, Qur\u015f\u0430n, Ur\u015f\u0430n, K\u0430sqil, S\u0259b\u0430rz, B\u0430rz\u0259bolo, M\u0435rdom\u0259, \u018fl\u0259m, \u018ffs\u0259l, \u018ffs\u0259r, K\u0259kul, N\u0259r\u00e7\u0259, M\u0259\u015fkul, D\u0430di, X\u0430ns\u0131vo, \u018f\u011f\u0259li, \u018f\u015fr\u0259f, Ib\u0430dull\u0430, Is\u0430, J\u0259dull\u0430, B\u0435jqi, \u018fbi, M\u0259mi, Mizi, R\u0430ci, Ru\u015fin, L\u0430li, M\u0259di, X\u0430li, F\u0435jzi, F\u0259rzi, H\u0259zi, \u015e\u0430bi, \u015euli; <\/em>b) j\u0435n\u0259 nomon:<em> F\u0259rin, \u0410liy\u0259, \u0410ri\u0430n\u0259, Min\u0430, V\u0131l\u0259noz, Kubi, M\u0435hri, Nozi, S\u0259kin\u0259, Hum\u0430j\u0259, Sid\u0131\u011f\u0259, M\u0435hri, Huri, Quli, N\u0259ni, H\u0259no, S\u0259bi, Rubi, T\u0430ci, F\u0259xri, \u015e\u0430ni, \u015e\u0259hri, Simi, V\u0259cij\u0259, \u018fsb\u0259t, M\u0430it\u0259b, Pit\u0430n, R\u0259vij\u0259, R\u0430cij\u0259, Sud\u0430v\u0259r, Sum\u0430j\u0259, T\u0259z\u0435jn\u0259, T\u0259riv\u0259s, N\u0259n\u0259v\u0259s, T\u0435lnoz, L\u0430j\u0259, \u0410j\u0259, Humr\u0430, \u015e\u0430v\u0259r, M\u0430jcon; <\/em>v) f\u0259miliyon:<em> \u018f\u015fr\u0259fi, \u018fboszod\u0259, \u018f\u011f\u0259zod\u0259 iy\u0259n co.<\/em><\/li>\n<li><strong> Mol-m\u0259l\u0259 nomon:<\/strong> \u011e\u0430yd\u0259 j\u0131qoy\u0435 ki, tol\u0131\u015fon x\u0131susi nomon noyd\u0259n b\u0259\u015ft\u0259 mol-m\u0259l\u0259; m\u0259s.: <em>R\u0259\u015f\u0435, B\u0259n\u0259k, K\u0259\u00e7uk, B\u0131r\u0259s, S\u0131mb\u0131l\u0435, Ov\u0259jn\u0435 iy\u0259n co.<\/em><\/li>\n<li><strong> \u0410stronomik iy\u0259n co\u011fr\u0430fi nomon.<\/strong> B\u0259von \u0430idin \u00e7\u0131 pl\u0430n\u0435ton, \u0430stovon, b\u0430ndon, kuyon, h\u0430lon, zimlon, \u00e7inqilon, b\u0430rz\u0131\u015fon, p\u0435\u015ft\u0259kuyon, p\u0430niyon, h\u0259mon, \u00e7ol\u0259riyon, \u00e7ol\u0259kon, z\u0131mr\u0131xon, z\u0131\u011fon, \u015f\u0259hron, diyon, m\u0259ml\u0259k\u0259ton nomon; m\u0259s.: <em>H\u0259\u015fi, Ov\u015fum, Z\u0259min, K\u0430spi, L\u0430nkon, Lik, Ostoro, M\u0430s\u0430l, V\u0430rq\u0259diz, Bil\u0259s\u0131vo, Boku, Q\u0259nc\u0259, Sipiru, Pil\u0259ru, \u0410l\u0259\u015f\u0259ru, \u0410l\u0259ru, T\u0430nq\u0259ru, P\u0435ns\u0259ru, V\u0430z\u0259ru, B\u0259\u015f\u0259ru, Vil\u0259\u015f\u0259ru, Ulum\u0259ru, H\u0259mo\u015f\u0259ru, Bil\u0259ru, Kuj\u0259ru, \u0410kko\u015f\u0259ru, Ozobijon, B\u0131lob\u0430nd, \u011e\u0131zlovo, B\u0131r\u0259diqo <\/em>iy\u0259n co.<\/li>\n<li><strong> \u00c7\u0131 kitobon, rujnomon iy\u0259n jurn\u0430lon nomon;<\/strong> m\u0259s.: <em>\u011e\u0131ron, \u0410v\u0435st\u0259, X\u0259ms\u0259, \u00abTol\u0131\u015fon s\u0259do\u00bb, \u00ab\u015e\u0259vn\u0131\u015ft\u00bb, \u00ab\u0410l\u0259m\u00bb <\/em>iy\u0259n co.<\/li>\n<li><strong> T\u0430r\u0131xi hodison, h\u0259m\u00e7inin \u00e7\u0131 h\u0430ft\u0259 rujon, m\u0430nqon, idon iy\u0259n co \u00e7iyon nomon;<\/strong> m\u0259s.: <em>Q\u0430vq\u0430m\u0435li c\u0430nq, K\u0430dusij\u0259 c\u0430nq, Kul\u0259 \u015f\u0259v, I\u015f\u0430nb\u0259, D\u0131\u015f\u0430nb\u0259, \u018fjn\u0259, D\u0435k\u0430br, N\u0259vuz <\/em>iy\u0259n co.<\/li>\n<\/ol>\n<p>B\u0259 <strong>umumi \u0130smon<\/strong> \u0430idin umumi m\u0259no k\u0259sb k\u0430rd\u0259 nomon, \u00e7\u0259von h\u0435st\u0131\u015fon\u0435 b\u0259 \u0435yni sinifi m\u0259xsus m\u0131\u0259yy\u0259n m\u0259fhum\u0259 \u0259lom\u0259ton: <em>bo\u0259, hov\u0259, mo\u0259, p\u0131\u0259, od\u0259m, z\u0430nd\u0259qo, p\u0259s, kitob, s\u0131\u011f, d\u0259ft\u0259r, \u011f\u0259l\u0259m, c\u0430nq, m\u0435rd\u0259ti, nom\u0435rd\u0259ti <\/em>iy\u0259n co.<\/p>\n<p>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 m\u0131\u015fohid\u0259 k\u0430rd\u0435yd\u0259mon umumi nomon b\u0259 x\u0131susi nomon d\u0259v\u0430rd\u0435 m\u0435yli. M\u0259s\u0259l\u0259n, tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 h\u0435stin x\u0259yli p\u0435v\u0131lo b\u0131\u0259 j\u0131qo j\u0435n\u0259 nomon: <em>Inci, \u011e\u0131z\u0131l, N\u0131\u011f\u0259; <\/em>m\u0435rd\u0259 nomon: <em>\u018flmos<\/em> iy\u0259n co. Im nomon \u0259sl\u0259d\u0259 umumi \u0130smonin.<\/p>\n<p>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 \u00e7\u0131 \u0130smon h\u0435st\u0131\u015fon\u0435 sp\u0435sifik k\u0430t\u0435qoriyon; b\u0259von \u0430idin: 1) <em>M\u0131\u0259yy\u0259n\u0259ti iy\u0259n \u011f\u0435yri-m\u0131\u0259yy\u0259n\u0259ti; 2) k\u0259miyy\u0259t\u0259 k\u0430t\u0435qoriy\u0259; 3) hol\u0259 k\u0430t\u0435qoriy\u0259<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Cins\u0259 qr\u0259m\u0430tik k\u0430t\u0435qoriy\u0259<\/strong> ni tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259. B\u0131 v\u0430xti b\u0259 n\u0259z\u0259r lozim\u0435 s\u0259y ki, h\u0259mon k\u0430t\u0435qoriy\u0259 \u0259m\u0259 ifod\u0259 k\u0430rd\u0435yd\u0259mon d\u0435 co curb\u0259cur\u0259 \u00e7\u0259mon. H\u0259mon \u00e7\u0259mon imkon doyd\u0259n ki, \u0259m\u0259 iy\u0259nd\u0131ku co b\u0131k\u0259mon cinsi \u0259lom\u0259ton, v\u0259h\u0430l\u0131nki, k\u0430li co z\u0131vonon\u0259d\u0259 h\u0259mon \u0259lom\u0259ton b\u0259 miyon b\u0435\u015f\u0435yd\u0259n qr\u0259m\u0430tik \u0259lom\u0259ti \u011f\u0259zin\u0259. B\u0259von \u0430idin <em>l\u0435ksik<\/em>, <em>morfoloji<\/em> iy\u0259n <em>sint\u0430ktik<\/em> <em>\u00e7\u0259mon<\/em>.<\/p>\n<p><strong>1) L\u0435ksik \u00e7\u0259mon.<\/strong> Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 k\u0430li s\u0131x\u0430non lu\u011f\u0259ti m\u0259no \u0131\u015ft\u0259n ifod\u0259 k\u0430rd\u0435yd\u0259 cins\u0259 k\u0430t\u0435qoriy\u0259:<\/p>\n<p><strong>\u0430) \u00c7\u0131 od\u0259mon cins\u0259 f\u0259r\u011fon ni\u015fo do\u0259 s\u0131x\u0430non:<\/strong> <em>j\u0435n, m\u0435rd, kin\u0259, zo\u0259, mojn\u0259 <\/em>iy\u0259n co.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>b) Cins\u0259 f\u0259r\u011fon ifod\u0259 k\u0430rd\u0259 \u0430vlod\u0259ti t\u0435rminon:<\/strong> <em>p\u0131\u0259, mo\u0259, hov\u0259, bibi, x\u0430l\u0259, h\u0259s\u0131, h\u0259suj\u0259, \u0430mu, d\u0430j <\/em>iy\u0259n co.<\/li>\n<li><strong>v) \u00c7\u0131 mol-m\u0259l\u0259 cins\u0259 f\u0259r\u011fon ifod\u0259 k\u0430rd\u0259 t\u0435rminon:<\/strong> <em>z\u0430nd\u0259qo, n\u0435qo, k\u0259l\u0259, v\u0259\u00e7\u0259, \u011fo\u00e7, to\u011fli, q\u0435v\u0259, k\u0430q, suk, sukol\u0259, v\u0435r\u0259 <\/em>iy\u0259n co.<\/li>\n<li><strong> Morfoloji \u00e7\u0259m.<\/strong> Co z\u0131vonono \u0259xz k\u0430rd\u0259 b\u0131\u0259 k\u0430li s\u0131x\u0430non \u0131\u015ft\u0259n ifod\u0259 k\u0430rd\u0435yd\u0259n cinsi f\u0259r\u011fon: <em>mi\u0259llim \u2013 mi\u0259llim\u0259, \u015f\u0430ir \u2013 \u015f\u0430ir\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259 \u2013 t\u0430lib\u0259 <\/em>iy\u0259n co.<\/li>\n<li><strong> Sint\u0430ktik \u00e7\u0259m.<\/strong> Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 m\u0435rd\u0259 iy\u0259n j\u0435n\u0259 cinsi f\u0259r\u011fin b\u0435yd\u0259 k\u0430rd\u0435y d\u0435 cinsi \u0259lom\u0259ton ifod\u0259 k\u0430rd\u0259 l\u0435ksik\u0259 vositon b\u0259 k\u0430li conin\u0259 \u0130smon ziyod k\u0430rd\u0435y roy: <em>j\u0435n\u0259 h\u0259kim, m\u0435rd\u0259 h\u0259kim, k\u0259von\u0259 j\u0435n, kosmon\u0430vt\u0259 mojn\u0259 <\/em>iy\u0259n co.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131voni \u0131\u015ft\u0259n\u0259d\u0259 h\u0435stin \u00e7\u0131 h\u0259yvonon cinsi ifod\u0259 k\u0430rd\u0259 k\u0430li s\u0131x\u0430non; m\u0259s.: <em>mo\u0259, nij\u0259, d\u0435l. <\/em>B\u0131 v\u0430xti n\u0259z\u0259r\u0259d\u0259 lozim\u0435 q\u0259t\u0435y ki, \u00ab<strong>mo\u0259<\/strong>\u00bb s\u0131x\u0430ni oko doyd\u0259mon b\u0259 p\u0259si, b\u0131zi, d\u0131jd\u0259s\u0259 mol-m\u0259l\u0259 <em>(mo\u0259 p\u0259s,<\/em> <em>nij\u0259 p\u0259s), <\/em>\u0259mm\u0430 \u00ab<strong>d\u0435l<\/strong>\u00bb s\u0131x\u0430ni oko doyd\u0259mon bo <em>k\u0131t\u0131, s\u0131p\u0259, lusi, h\u0259y, \u0430spi, v\u0430\u011fi<\/em> iy\u0259n co h\u0259yvonon ifod\u0259 k\u0430rd\u0435y <em>(d\u0435l\u0259 h\u0259, d\u0435l\u0259 k\u0131t\u0131 iy\u0259n co).<\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u0131\u0259yy\u0259n\u0259ti iy\u0259n \u011f\u0435yri-m\u0131\u0259yy\u0259n\u0259ti k\u0430t\u0435qoriy\u0259<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 m\u0131\u0259yy\u0259n\u0259ti k\u0430t\u0435qoriy\u0259 of\u0259y\u0435yd\u0259 d\u0435 curb\u0259cur\u0259 \u00e7\u0259mon:<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0430) d\u0435 n\u0435z\u0259ro\u0259d\u0259 b\u0131\u0259 con\u0259von ifod\u0259 k\u0430rd\u0259 <strong>\u00ab\u0131\/\/\u0131m\/\/\u0131n\u00bb<\/strong> iy\u0259n <strong>\u00abh\u0430m\u00bb<\/strong> (Ostoro l\u0259hc\u0259d\u0259) iy\u0259n diy\u0259ro\u0259d\u0259 b\u0131\u0259 con\u0259von ifod\u0259 k\u0430rd\u0259 <strong>\u00ab\u0259\u00bb<\/strong> i\u015for\u0259 \u0259v\u0259z\u0259kon kom\u0259qi; m\u0259s.: <em>\u0131\/\/\u0131m od\u0259m, \u0131\/\/\u0131n k\u0259, \u0131\/\/\u0131m\/\/h\u0430m kitob; \u0259 b\u0430nd, \u0259 s\u0131\u011f, \u0259 b\u0259l\u0435t.<\/em><\/p>\n<ol>\n<li>b) d\u0435 \u0130smon vosit\u0259yn\u0259 hol\u0259d\u0259 nomin\u0430tiv cuml\u0259d\u0259 b\u0131\u0259 b\u0435vosit\u0259 t\u0259mom\u0259ti funksiy\u0259d\u0259 oko doy kom\u0259qi; m\u0259s.: <em>\u018f\u011f\u0131li \u0430sb\u0430rd\u0435jd\u0259m b\u0259t\u0131.<\/em><\/li>\n<li>v) d\u0435 b\u0435vosit\u0259yn\u0259 hol\u0259d\u0259 b\u0131\u0259 \u0130smon nomin\u0430tiv\u0259 cuml\u0259d\u0259 t\u0259mom\u0259ti funksiy\u0259d\u0259 oko doy kom\u0259qi; m\u0259s.: <em>\u00c7\u0131m\u0131n\u0435 kitob. Toj\u0259j\u0435 k\u0131lo.<\/em><\/li>\n<li>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 \u011f\u0435yri-m\u0131\u0259yy\u0259n\u0259ti of\u0259y\u0435yd\u0259 d\u0435 jin\u0259 \u00e7\u0259mon kom\u0259qi:<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0430) d\u0435 <strong>\u00abq\u0131l\u0259j\u00bb <\/strong>\u0430rtikli kom\u0259qi; m\u0259s.: <em>Q\u0131l\u0259j \u0430xm\u0259xi \u015fodo\u015f\u0435 s\u0131\u011f b\u0259 \u00e7ol, d\u0430 q\u0131l\u0259 \u0430\u011f\u0131lm\u0430ndi n\u0131zn\u0259\u015f\u0435 b\u0435k\u0430rd\u0435 (Y.s.). Q\u0131l\u0259j m\u0435rd h\u0435st\u0435 \u00e7\u0259m\u0259 dij\u0259d\u0259.<\/em><\/p>\n<ol>\n<li>b) d\u0435 \u0130smon nomin\u0430tiv cuml\u0259d\u0259 b\u0435vosit\u0259yn\u0259 hol\u0259d\u0259 b\u0131\u0259 b\u0435vosit\u0259yn\u0259 t\u0259mom\u0259ti oko doy kom\u0259qi; m\u0259s.: <em>\u0410z dojd\u0259m b\u0259t\u0131 \u011f\u0259l\u0259mi. P\u0259s b\u0259k\u0131\u015ft\u0435m \u0131\u015ft\u0131 v\u0259j\u0259d\u0259.<\/em><\/li>\n<li>v) d\u0435 b\u0435\u011fulo\u011f\u0259yn\u0259 s\u0259yvon\u0259ti \u00e7\u0131 s\u0131x\u0430n\u0259 ib\u0131\u0259y imin\u0259 kompon\u0435nti \u011f\u0259zin\u0259 oko doy roy; m\u0259s.: <em>\u00c7\u0131 kin\u0259 mo\u0259 s\u0259q\u0131nij\u0435 \u00e7\u0259m\u0259. \u00c7\u0131 zo\u0259 p\u0131\u0259 \u015f\u0435 d\u0430jn\u0259.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u0259miy\u0259t\u0259 k\u0430t\u0435qoriy\u0259<\/strong><\/p>\n<p>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 \u0130smon b\u0259 k\u0259miy\u0259ti \u0259lom\u0259ti hisob co b\u0435yd\u0259n b\u0259 d\u0131ql\u0259 k\u0430t\u0435qoriy\u0259: <em>\u0430) pot\u0259 \u0130smon; b) c\u0259m\u0259 \u0130smon.<\/em> Hi\u00e7 \u015f\u0259k ni ki, j\u0131qo b\u0430x\u015fpo \u015f\u0259rtiy\u0435. \u00c7um\u00e7\u0131ko k\u0430li \u0130smon\u00a0 \u0435yni v\u0430xt\u0259d\u0259 pot\u0259n b\u0259zn\u0435n b\u0435, c\u0259m\u0259n. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259m\u0259 vot\u0435\u0259d\u0259 \u00abod\u0259m\u00bb, n\u0259z\u0259r\u0259d\u0259 q\u0259t\u0435yd\u0259mon h\u0259m iql\u0259 od\u0259mi, h\u0259m\u0259n od\u0259mon h\u0259mm\u0259y ico. \u00c7\u0131yo b\u0435yd\u0259 vind\u0435y ki, s\u0435m\u0430ntik pl\u0430n\u0259d\u0259 \u00e7\u0259tin\u0435 m\u0430rz noy pot\u0259 iy\u0259n c\u0259m\u0259 \u0130smon \u0430r\u0259d\u0259.<\/p>\n<p>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 c\u0259m\u0259ti iql\u0259liy\u0259 form\u0430l \u0259lom\u0259t \u0131m\u0435: d\u0435 s\u0430miti s\u0259 b\u0131\u0259 s\u0131x\u0430non\u0259d\u0259\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <strong>\u00ab-on\u00bb,<\/strong> d\u0435 s\u0430iti s\u0259 b\u0131\u0259 s\u0131x\u0430non \u0259ks\u0259riy\u0259t\u0259d\u0259 <strong>\u00ab-jon\u00bb;<\/strong> m\u0259s.: <em>b\u0131sk-b\u0131skon, \u011f\u0259l\u0259m-\u011f\u0259l\u0259mon, v\u0131l-v\u0131lon, zo\u0259-zoon, honi-honijon, ru \u2013 rujon, ti \u2013 tijon <\/em>iy\u0259n co.<\/p>\n<p>D\u0435 s\u0430iti iy\u0259n s\u0430miti s\u0259 b\u0131\u0259 \u0130smon c\u0259m\u0259ti j\u0131qo of\u0259y\u0435yd\u0259:<\/p>\n<p>\u0430) D\u0435 <strong>\u00ab-\u0259\u00bb <\/strong>s\u0259 b\u0131\u0259 s\u0131x\u0430non v\u0435yni c\u0259m\u0259d\u0259 oko do\u0259 b\u0435\u0259d\u0259, oxon\u0259 <strong>\u00ab-\u0259\u00bb<\/strong> \u0435q\u0131n\u0435yd\u0259; m\u0259s.: <em>zo\u0259-zoon, kin\u0259-kinon, p\u0131\u0259-p\u0131on, mo\u0259-moon, bo\u0259-boon, ruy\u0259-ruyon, kij\u0259-kijon, m\u0259s\u0259l\u0259-m\u0259s\u0259lon, ti\u015f\u0259-ti\u015fon <\/em>iy\u0259n co.<\/p>\n<ol>\n<li>b) D\u0435 <strong>\u00ab-u\u00bb<\/strong> iy\u0259n <strong>\u00ab-i\u00bb<\/strong> s\u0259 b\u0131\u0259 \u0130smon c\u0259m\u0259d\u0259 oko do\u0259 b\u0435\u0259d\u0259, <strong>\u00ab-jon\u00bb<\/strong> ziyod k\u0430rd\u0435yd\u0259mon b\u0259von: m\u0259s.: <em>p\u0259ni-p\u0259nijon; \u015fini-\u015finijon, s\u0259ku-s\u0259kujon, \u00e7\u0259xu-\u00e7\u0259xujon <\/em>iy\u0259n co.<\/li>\n<\/ol>\n<p>D\u0435mi ico, tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 bo k\u0259miy\u0259ti k\u0430t\u0435qoriy\u0259 ifod\u0259 k\u0430rd\u0435y oko do\u0259 b\u0435yd\u0259n h\u0259m\u00e7inin co \u00e7\u0259mon:<\/p>\n<p><strong>\u0430) Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 k\u0430li s\u0131x\u0430non \u0131\u015ft\u0259n ifod\u0259 k\u0430rd\u0435yd\u0259n c\u0259m\u0259ti;<\/strong> m\u0259s.: <em>miv\u0259cot, h\u0259jvonot, hisobot, h\u0259j\u0259mot, m\u0259rdom, m\u0259xlo\u011f, c\u0259m\u0430t <\/em>iy\u0259n co.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>b) Sint\u0430ktik \u00e7\u0259m.<\/strong> B\u0131 hol\u0259d\u0259, c\u0259m\u0259ti ifod\u0259 k\u0430rd\u0435yro, \u00e7\u0131 s\u0131x\u0430non-\u0130smon n\u0430v\u0259d\u0259 om\u0435yd\u0259n x\u0131susi s\u0131x\u0430non \u2013 <em>k\u0259miy\u0259t\u0259 \u0430\u015fm\u0430rdon<\/em> (<em>i, d\u0131, s\u0435<\/em> iy\u0259n co), <em>\u011f\u0435yri-m\u0131\u0259yy\u0259n\u0259 \u0430\u015fm\u0430rdon<\/em> <em>(v\u0435j, \u0259n\u0259hoj, k\u0430mi\u015fi, k\u0430mi\u015f\u0259voy, m\u0430nq\u0131li, l\u0131sk\u0259y, x\u0259yli, \u0430n\u0259, x\u0259jl\u0259ki iy\u0259n co), num\u0435r\u0430tiv\u0259 s\u0131x\u0430non<\/em> <em>(q\u0131l\u0259, k\u0259s, n\u0259f\u0259r iy\u0259n co), tikror b\u0131\u0259 \u0430tributiv\u0259 \u0130smon (d\u0430st\u0259-d\u0430st\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259, jol-jol\u0259 m\u0435rdon, b\u0430rz-b\u0430rz\u0259 b\u0430ndon, n\u0131\u011f\u0131l-n\u0131\u011f\u0131l\u0259 ruyon, t\u0259n\u0131sk-t\u0259n\u0131sk\u0259 cuyon iy\u0259n co).<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Cuml\u0259d\u0259 \u00e7\u0131 \u0130smon funksiyon<\/strong><\/p>\n<p>Tol\u0131\u015f\u0259 z\u0131von\u0259d\u0259 \u0130smon jin\u0259 funksiyon z\u0131n\u0435yd\u0259n b\u0259 v\u0131r\u0259 rosniy\u0435:<\/p>\n<p><strong>1.M\u0131bt\u0259do;<\/strong> m\u0259s.: <em>\u0410v\u0259 om\u0259j b\u0259 osmoni dim. Kin\u0259 b\u0259\u015f\u0435 b\u0259\u015ft\u0259 n\u0259n\u0259 (Y.s.).<\/em><\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> X\u0259b\u0259;<\/strong> m\u0259s.: <em>S\u0259br imoni mo\u0259j. X\u0259l\u011fi mol mor\u0259 tij\u0259j\u0435 (Y.s.)<\/em><\/li>\n<li><strong> \u011e\u0435yri-m\u0131\u0259yy\u0259n\u0259 t\u0259mom\u0259ti;<\/strong> m\u0259s.: <em>\u011e\u0259l\u0259m h\u0259ni om\u0435jd\u0259ni b\u0259\u00e7\u0131m\u0131 d\u0430st. \u0410sp\u0259 h\u0259jin om\u0259j.<\/em><\/li>\n<li><strong> M\u0131\u0259yy\u0259n\u0259 t\u0259mom\u0259ti;<\/strong> m\u0259s.: <em>B\u0259\u015ft\u0259 p\u0131\u0259-mo\u0259 rosn\u0435jd\u0259 \u0131m x\u0259b\u0259.<\/em><\/li>\n<li><strong> M\u0259nsubiy\u0259t, m\u0131nosib\u0259t ni\u015fo do\u0259 t\u0259mom\u0259ti;<\/strong> m\u0259s.: <em>C\u0259nob s\u0259fir d\u0435\u015ft\u0259 kotibi \u015f\u0435 b\u0259 L\u0430nkon.<\/em><\/li>\n<li><strong> T\u0259yin: <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u0430) d\u0435 n\u0430vs\u0131x\u0430non ico;<\/strong> m\u0259s.: <em>Imin\u0259 v\u0131r\u0259\u015fon doy b\u0259\u00e7\u0259y bo\u0259.<\/em><\/p>\n<ol>\n<li><strong>b) b\u0435n\u0430vs\u0131x\u0430non;<\/strong> m\u0259s.: <em>\u011e\u0259bul\u0259 imtohonon bom\u0131 \u00e7\u0259tinbin.<\/em><\/li>\n<li><strong> Z\u0259rfiy\u0259t;<\/strong> m\u0259s.: <em>\u018fm\u0259 b\u0259 \u011f\u0259ror om\u0259jmon, p\u0435\u015f d\u0259rsi vind\u0435mon b\u0131k\u0259mon (z\u0259moni z\u0259rfiy\u0259t). \u00c7ok\u0259 kitobxon\u0259 h\u0435st\u0435 \u00e7\u0259m\u0259 dij\u0259d\u0259 (v\u0131r\u0259 z\u0259rfiy\u0259t).<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (Hest\u0131\u015fe idom\u0259)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(S\u0131ft\u0259\u015f nav\u0131n\u0259 a\u015fmard\u0259d\u0259y) \u0130SM \u0130sm (l\u0430t. substantivum) omut\u0435yd\u0259 pr\u0435dm\u0435ti (t\u0435rmini qr\u0259m\u0430tik m\u0259no\u0259d\u0259) nomi. \u00c7\u0259 nomi h\u0435st\u0131\u015f\u0435 d\u0430imi cins\u0259 k\u0430t\u0435qoriy\u0259, s\u0259b\u0259soj\u0259 \u015f\u0259xs iy\u0259n hol k\u0430t\u0435qoriyon, h\u0259m\u00e7inin conin\u0259ti iy\u0259n b\u0435con\u0259ti k\u0430t\u0435qoriy\u0259. \u0130smon r\u0435\u0430l h\u0259\u011fi\u011f\u0259ti \u0259ks k\u0430rdovn\u0435yd\u0259n d\u0435 nom noy, \u00e7\u0259von k\u0430t\u0435qori\u0430l m\u0259no m\u0430ddiy\u0259tiy\u0435. H\u0430r q\u0131l\u0259 pr\u0435dm\u0435ti h\u0435st\u0131\u015f\u0435 \u0131\u015ft\u0259 nom. \u018fvon c\u0259vob doyd\u0259n b\u0259 \u00abki?\u00bb, \u00ab\u00e7i\u00e7?\u00bb, \u00abkovr\u0259?\u00bb p\u0430rson [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39,41,42],"tags":[],"class_list":["post-6604","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dil","category-kitablar","category-qrammatika"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"az","enabled_languages":["tl","az"],"languages":{"tl":{"title":false,"content":true,"excerpt":false},"az":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6604","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6604"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6604\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6606,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6604\/revisions\/6606"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dodoqezeti.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}